Երևանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ Մայր եկեղեցի

quick menu home contact us
ՕՐԱՑՈւՅՑ

Տոներ

ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ


Ինտելեկտուլ Խաղեր Դպրոցներում


Խաղեր և Խաչբառեր


Գյուտ Նշխարաց Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի


ԳԼԵՄ Մանկական Երգչախումբ


 ԵԿԵՂԵՑՈՒ  ՍՈՒՐԲ  ԽՈՐՀՈՒՐԴՆԵՐԸ

 

«Խորհուրդ է ծածկելոց իրաց հայտնություն», (սուրբ Գրիգոր Տաթևացի, Ամր. քարոզ., 199, Ա Կոր. 4:1) այսինքն` այն, որ ծածկված է մեր մարմնավոր տեսությունից, ներկայանում է մեզ իրական արտահայտությամբ: Նույնիսկ դավանանքի և աստվածպաշտության մեջ, ինչպես Սուրբ Երրորդության, մարդեղության, հոգու միավորության մարմնի հետ, աղոթքի և այլ սույնպիսի հավատալիքների ու կարգերի մեջ խորհուրդ ենք նկատում, որ ոչ թե կատարելապես տեսանելի և ըմբռնելի է մեզ համար, այլ բացատրվում, լուսաբանվում է մեր մտքի առաջ իբրև հավատքի մի խորհուրդ, որին հավատքով կարող ենք հասու լինել: Սակայն եկեղեցու սուրբ խորհուրդ կոչում ենք եկեղեցու վարդապետության այն արարողական մասը և աստվածպաշտության այն կատարյալ արարողությունն, որով իրապես յուրաքանչյուր ոք նախ Քրիստոսի և եկեղեցու իսկական և միակից անդամն է ճանաչվում ու ինքը խոստովանում, և երկրորդ` իրականապես թե՛ իբրև անհատ և թե՛ իբրև համայնքի մի անդամ մտնում է Քրիստոսի ամենամտերիմ և էական հաղորդակցության մեջ և այդ կենսական հաղորդակցության մեջ մնում, ամրանում և շնորհներ վայելում:

Եկեղեցական կամ աստվածպաշտական արարողություն կոչվում է եկեղեցու այն աստվածպաշտական գործողությունը, որի մեջ կա հարակից մի ներքին և արտաքին, տեսանելի և անտեսանելի, հոգևոր ու մարմնավոր կողմ: Իսկ մեր եկեղեցու արարողության գերագույն կատարելությունը իրականանում է սուրբ խորհրդի մեջ: Ըստ այսմ` սուրբ խորհուրդների արարողական մասը մենք տեսնում ենք մեր աչքերով, միայն չենք տեսնում, թե ինչպե՞ս այդ տեսանելի արարողությունները Սուրբ Հոգու անտեսանելի շնորհների միջոց են դառնում և մեզ վրա ներգործում: Ուրեմն աստվածադիր սուրբ խորհուրդների մի առանձնահատկությունն այն է, որ Սուրբ Հոգու անտեսանելի և աննյութական շնորհներն ու պարգևները, ծածկվելով տեսանելի և նյութական տարրերի մեջ, ընդունվում են այդպես մեր արտաքին զգայարաններով, որպեսզի ոչ միայն հավատքով, այլև զգայությամբ համոզված լինենք, որ ընդունում ենք աստվածային շնորհներ և Աստծո հետ մտերմական հարաբերության մեջ մտնում (Ա Կոր. 4:1, 13:2, Հմմտ. Ա Տիմ. 3:16, Հռ. 14:24, Եփես. 1:9, 3:3-9, Կող. 4:3):

Հասկանալի է, որ սուրբ խորհուրդները չեն կարող նշան կամ նշանակներ կոչվել (simbole), քանզի նշանակը, ինչպես բառն էլ ցույց է տալիս, մի գաղափարի նշան է կամ պատկեր է, որով մենք հեռավոր և անտեսանելի բան կամ գաղափարը ներկայացնում, հիշեցնում ենք նյութական տեսանելի իրով կամ գործողությամբ. այնպես որ, այդ գաղափարի և այդ նշանի մեջ իրական և էական միություն չի լինում: Իսկ սուրբ խորհուրդի մեջ նյութականի և տեսանելի արարողության հետ սերտ կապված են անզգալի և անտեսանելի շնորհները և դրանք իրարից անջատ չեն բաշխվում, այնպես որ սուրբ խորհուրդի տեսանելի նյութով և արարողությամբ հավատացյալները ստանում են իրապես աստվածային փրկարար շնորհներ ու ներգործություն:

Աղոթքով և առհասարակ աստվածպաշտությամբ ևս մենք մտնում ենք մի սերտ հարաբերության մեջ Աստծո հետ, սակայն այն հարաբերությունը միմիայն ներքին է և անտեսանելի, մինչդեռ սուրբ խորհրդով Քրիստոս իրապես և տեսանելի կերպով հարաբերության մեջ է մտնում մեզ հետ, օգնում է, մեր հավատքը արթնացնում է, մեզ զորացնում, քաջալերում է և ճշմարտության ճանապարհում առաջ մղում: Այդպիսով Քրիստոս էական և կենսական հաղորդություն է հաստատում մեզ հետ իբրև մեր հոգու և մարմնի փրկիչ: Սուրբ խորհուրդը քրիստոնեական հավատքի և վարդապետության ամենակատարյալ արտահայտությունն է և իրականությունն, այնպես որ Հայաստանյայց Սուրբ Եկեղեցին իր սուրբ խորհուրդներով ներկայացնում է իր ամբողջ էությունն ու ճշմարտությունը: Ուստիև Քրիստոս սուրբ խորհուրդների կատարումը հանձնել է իր եկեղեցուն հատկապես նվիրված ու ձեռնադրված պաշտոնյաներին. (Մատթ. 28:18-20, Ղուկ. 22:19, Եփ. 4:11):  

Հայտնի է, որ ով ընդունում է սուրբ խորհուրդները հավատքով ու երկյուղածությամբ, նա ստանում է աստվածային օրհնություն ու շնորհ, մինչդեռ ով սուրբ խորհուրդները լոկ արարողություն ու նշան(ակ) է համարում, նա հայհոյում է Սուրբ Հոգուն և ուրեմն ոչ թե օրհնություն ու փրկություն է ստանում, այլ դատապարտություն և անեծք: Խորհրդավոր արարողություններ ունեցել է և հին Իսրայելը, սակայն դրանք լոկ մարգարեական են գալիքի նկատմամբ, այսինքն` նախատիպ ու մարգարեություն են եղել Քրիստոսադիր արարողությունների. մինչդեռ քրիստոնեական խորհուրդների արարողություններն այլևս ապագայի նախատիպ չեն, այլ բովանդակում են խորհուրդն ու շնորհը նույնիսկ իրենց մեջ իբրև մարգարեությունների իսկական կատարումն և իբրև Աստծո պարգևած անմիջական շնորհների հաստատություն: Սուրբ Հոգին շնորհագործում ու զորացնում է առավել նրան, ով իր անձը նվիրում է նրա առաջնորդության և ոչ թե իր սիրտը թանձրացնում է նրա ներգործության դեմ և Սուրբ Հոգու պատժապարտ հայհոյիչը դառնում: Ուրեմն Քրիստոսի փրկությունը սուրբ խորհուրդներով վայելելու համար պետք է մտքով ու սրտով լսել նրա խոսքերը, հոգով ու սրտով, կատարյալ վստահությամբ ու երկյուղածությամբ նվիրվել նրան ու նրա բնակարանը դառնալ. այն ժամանակ սուրբ խորհուրդները մեզ համար օրհնություն կլինեն, առատապես կվայելենք նրանց շնորհներն, և Սուրբ Հոգին կլինի մեր փրկության և երանելի հաջողության ճշմարիտ առաջնորդը: Սուրբ Հոգին չի շնորհաբաշխում նաև այն անձանց, որոնք հավատքից զուրկ են և հավատքի թարմությունից ցամաքած: «Որպէս դժուարագոյն է կեալ ջրայնոց ի ցամաքի, եւ ցամաքայնոց` ի ջուր, առաւել եւս դժուարագոյն է առանց հաւատոյ ընդունել զպարգեւս Հոգւոյն Սրբոյ», - ասում է սուրբ Եղիշեն (էջ 314): Հավատքն է մեզ ընդունարան դարձնում վերին շնորհներին, հավատքն է թարմացնում մեր հոգին դեպի Սուրբ Հոգու նորոգող կենսագործությունը և հավատքն է երկնայինը դեպի մեզ բերում և մեզ Սուրբ Հոգով դեպի երկինք ձգել տալիս («Ապա եթէ ոչ հաւատասցես, զիա՞րդ արդեօք լինիցի թողութիւն եւ բժշկութիւն, եւ կամ մեք զիա՞րդ արդեօք իշխիցեմք յանդիմանել կամ համարձակել եւ խնդրել, եւ կամ առնել աղօթս վասն այնոցիկ, որք բնաւ իսկ ոչ ճանաչէին զՏէր, զի բարկութիւնք Տեառն վախճանէ զայնոսիկ, որք ոչ ուղղութեամբ զՏէր խոստովանին, եւ կամ որ ոչն մարթիցէք խնդրել զնա, որք ոչ հաւատայք գիտութեան պատուիրանաց նորա, եւ ոչ ի միտ առնուլ զօրէնս նորա», - ասում է սուրբ Ներսես Մեծն առ Բյուզանդ, էջ 73): Հավատքը մեր հոգու զգայարանն է («Հաւատով ճշմարտութեան է, որով վերանան արդարքն ի ծանրութենէ աշխարհիս կենաց ի թեթեւութիւն երկնից բնակութեան». սուրբ Սահակ առ Փարպ., էջ 88): Իսկ եթե հավատքը ևս կենդանի չէ, այսինքն կյանքի մեջ գործունյա չէ, այդ կրկնակի դատապարտություն կբերի Սուրբ Հոգու շնորհներն անարժանությամբ շնորհագործողին, այլև ընդունողին: Աստծո փրկարար շնորհները ընդունելու և վայելելու համար պետք է ճշմարտության գործարան լինելու պատրաստությունն ունենալ: «Արբ զայն բաժակ Յուդա Սկարովտացի եւ այրեցաւ, զի ազազուն էր ծառն նորա: Արբին զայս առաքեալքն եւ դալարեցան եւ լցին անոյշ պտղովքն զերկիրն ամենայն. տարածեցաւ հոտ ծաղկանց նոցա ընդ տիեզերս: Սովոր է այս բաժակ այրել զաղտեղիսն եւ պահել զսրբեցեալսն... », - ասում է սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը (Ագաթ. Էջ 66, 67): Սուրբ Եղիշեն, բազմափորձ կյանքի օրինակները վերահիշելով, ասում է. «Առանց հաւատոց անհնարին է զՍուրբ Հոգին ընդունել: ... Եւ եթէ ժպրհեսցի ոք եւ կամեսցի առանց հաւատոյ մերձենալ ի զօրութիւն Հոգւոյն, եթէ քահանայիցէ` իբրեւ զԿայեափայն պատառի եւ հերձու. եւ եթէ յաշխարհէ` իբրեւ զԱնանիա եւ զՍափիրա» (Եղիշե, էջ 313, տե՛ս և էջ 261, 108-109, 314, 315, Ընդհ., էջ 7, 66, 421, Հաճ., Էջ 15:28-35): Այսպիսի ուխտադրուժ հոգևորականների համար սահմանված է «Հրեղէն սրով» հատել եկեղեցու սպասավորությունից (Ընդհ., էջ 38, 62):  

Հայաստանյայց Եկեղեցու սուրբ խորհուրդները յոթն են` մկրտություն, դրոշմ, ապաշխարություն, հաղորդություն, պսակ ամուսնության, կարգ հիվանդաց և կարգ ձեռնադրության: Այս յոթ թիվը պահում են բոլոր հին եկեղեցիները` ըստ առաքելական ավանդության: Սրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձին էական նշանակությունը` ըստ իր գլխավոր խորհրդի: Մկրտությունը խորհուրդ է «Նոր մտելոցն յեկեղեցի» կամ ծննդյան, դրոշմը` «պատերազմողացն ընդդէմ թշնամւոյն սատանայի» կամ զարգացման, հաղորդությունը` «վերստին զօրացելոցն ի պատերազմի» կամ սննդյան, ապաշխա­րու­թյունը` «վերստին կանգնելոցն, որք անկանին մեղօք և վերստին կանգնին ապաշխա­րու­թեան գործովք» կամ բժշկման, կարգ հիվանդացը` «ելելոցն ի կենցաղոյս և զերծանելոցն ի պատերազմէ» կամ ամոքման, ձեռնադրությունը` «սպասաւորելոցն այսմ խորհրդոց» և պսակը` «նոր զինուորս ի ներս մուծանելոյ», որոնցով ամփոփվում է մարդկային կյանքի խորհուրդը (սուրբ Գրիգոր Տաթ., Հարց., էջ 587, տե՛ս և սուրբ Հովհ. Իմաստասեր, էջ 8. «Թէպէտ եւ Հոգին մի է, եւ առհաւատչեայ Հոգւոյն իւղն նոյն է, սակայն բազմազգի մերում, ըստ փրկութեանն, բազմօրինակ եւ խորհուրդ փրկութեանն հրաշագործի. ըստ նմին եւ տեղիքն որոշին ի միմեանց, որովք փրկեալն լինիմք եւ անուանք` տեղեացն: Ապա եւ աղօթքն եւ գործառնութիւնն ոչ ամենայն զմիոյ մատուցանէ մեզ փրկութեան պարգեւ եւ ոչ մին զամենեցուն, եւ ոչ նմանապէս միմեանց օգտամատոյց մեզ լինելով. այլ երախայութեանն օծումն զհրաւիրականն ունի դրոշմ. եւ աւազանին օծումնն` զըստ Հոգւոյն մեզ յարմարէ վերստին ծնունդ, իսկ որ զկնի մկրտութեանն է օծումն` զորդեգրութեանն Աստուծոյ ի մեզ կոչէ շնորհ: Դարձեալ սեղանն կերակրէ զմեզ եւ ոչ ծնանի, աւազանն ծնանի, այլ ոչ կերակրէ. խաչն մարտնչի ընդ մեր առ թշնամիսն եւ ոչ ծնանի, եւ ոչ կերակրէ ի հիւանդութեանն` զառողջութեանն ունիմք կարօտութիւն, ոչ եւս զայլոցն: Սոցա ապաքէն եւ աղօթքն եւ քարոզութիւնն եւ օծմունքն` բաժանաբար ըստ իւրաքանչիւրոցն վայելէ լինել խորհրդոյ»):

Սրանցից վեցը քահանայական պաշտոնին են պատկանում, իսկ ձեռնադրությունը` եպիսկոպոսական: Անկրկնելի են մկրտությունը, դրոշմը և ձեռնադրությունն իբրև Սուրբ Հոգու անզեղծանելի ներգործության այնպիսի փրկարար կնիք, որ միանգամ և ընդմիշտ սրբում, զինում ու շնորհագործում է:

Մկրտությունը, դրոշմը, ապաշխարությունը և հաղորդությունը ամեն մի հավատացյալի համար անհրաժեշտ խորհուրդներ են, իսկ ձեռնադրությունը` արժանավորապես Աստծո սպասավոր լինել կամեցողների համար (եկեղեցու սուրբ խորհուրդներին և հավատացյալների փրկության կատարման ու վերջին վիճակին են վերաբերում Հավատամքի վերջին մասի խոսքերը):

 

ԽՈՐՀՐԴԱԿԱՏԱՐՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԸ.

ՕՐՀՆՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ՕԾՈՒՄՆ

 

Նախընթաց բացատրություններից երևաց, որ մարդու երանությունը հաստատվում է Աստծո հաղորդակցության վրա, իսկ այդ հաղորդակցությունն իրականանում է քրիստոնեական աստվածպաշտության մեջ: Տեսանք նույնպես, որ այդ աստվածպաշտությունը կատարվում է երկուստեք հարաբերությամբ, այսինքն` Աստծո կողմից հայտնությամբ ու շնորհաբաշխությամբ, իսկ մարդու կողմից` աղոթքով և աստվածահաճո գործունեությամբ: Արդ` քանի որ Քրիստոսի փրկագործությունից հետո նրա հավատացյալը նույնիսկ իր ծննդյան օրից մտնում է Աստծո շնորհների տակ, հետևաբար և նրա կյանքի յուրաքանչյուր մի նշանավոր կամ աչքի ընկնող դեպք պետք է աստվածպաշտական շնորհաբեր կարգով սկզբնավորվի: Այն եկեղեցական կարգը, որով մենք մեր կյանքի յուրաքանչյուր նոր ու նշանավոր քայլափոխի սկզբին աղոթքով խնդրում ենք Աստծո ամենառատ շնորհները, կոչվում է օրհնություն:

Ինչպես որ անբաժան է մարդուց Աստծո գաղափարը, այնպես էլ անբաժան է նրանից օրհնության գաղափարը: Թե՛ կյանքի ընթացքում և թե՛ մահվան մահճում խնդրել Աստծո շնորհներն իր հաջորդների կամ որդիների վրա, այդ սովորական էր ոչ միայն նահապետների, այլև յուրաքանչյուր հավատացողի համար: Խնդրել Աստծո շնորհները նաև այն ամեն իրի, տեղի և հաստատության վրա, որտեղից մարդիկ միմիայն Աստծո ողորմածությամբ կարող են մշտապես բարիքներ ստանալ, նույնպես սովորական էր Հին Ուխտի ժողովրդի մեջ: Սակայն հավատացյալի աստվածպաշտությունը, հաստատված լինելով մարդու և Աստծո ճշմարիտ հաղորդակցության վրա, չի կարող լոկ մարդկային կարգադրությամբ գոյանալ, քանզի այն աղոթքն է Աստծուն լսելի, որ նրա պատվիրաններին համաձայն է: Ուստիև ինչպես որ աստվածպաշտությունը ճշմարիտ և ապահով լինելու համար պետք է աստվածադիր հիմքեր ունենա, սկզբունքներ և նպատակ բովանդակի, այդպես էլ այն օրհնությունն է ճշմարիտ և ապահով, որ կատարվում է Աստծո պաշտոնյայի միջոցով և աստվածադիր կարգով: Այդ է պատճառը, որ Աստված Հին Ուխտի պաշտոնյաներին պատվիրում է ոչ միայն օրհնություն կատարել, այլև տալիս է այն հիմնական կարգը, որով պետք է օրհնեին հանուն Աստծո (Թվոց 6:22, 23, Բ օր. 18:5, 21:5): Քաջ գիտենալով այս ճշմարտությունը` յուրաքանչյուր հավատացյալ թե՛ Հին ու թե՛ Նոր Ուխտում դիմում էր աստվածահաճո մարդկանց և մանավանդ Աստծո պաշտոնյաներից էր օրհնություն խնդրում: Փրկված հավատացյալները դիմում էին ոչ միայն Քրիստոսին օրհնվելու համար, այլև նրա առաքյալներին: Ըստ որում` այս սկզբունքն ընդհանրացնելով և պատմելով Աբրահամի օրհնվելը Մելքիսեդեկից` Պողոս առաքյալն ասում է. «Զի առանց ամենայն հակառակութեան նուազն ի լաւէ անտի օրհնեսցի» (Եբր. 7:7): Այլև հասկանալով, որ Աստծո արարածների մեջ ամենայն ինչ բարի է և պետք է Աստծո պատվիրանների համեմատ վայելվի, հորդորում է չխորշել այդպիսի վայելքներից ու կարգերից, որոնք և սրբվում են «Բանիւն Աստուծոյ եւ աղօթիւք» (Ա Տիմ. 4:5): Քանզի օրհնվող մարդը ստանում է Սուրբ Հոգու այն շնորհները, որոնք իր որոշ գործունեության համար անհրաժեշտ (Հմմտ. Ա Թագ. 10:1, 9, 10, 16:13) և շնորհաբեր են դառնում:  

Որովհետև օրհնության հետևանքն է Աստծո կողմից բարիքների բաշխումը, իսկ մարդու կողմից` զորավոր ընդունակությունը, ուստի օրհնության կատարման սկզբունքները բխում են Աստծո խոսքից և մարդու աղոթքի պահանջներից: Այդ սկզբունքներն են. նախ` ամենայն օրհնություն պետք է անպատճառ կատարվի հանուն Աստծո, և աղոթքները պետք է ուղղվեն առ Սուրբ Երրորդությունը Քրիստոսի շնորհած համարձակությամբ:

Երկրորդ` պետք է կատարվեն այն բոլոր պայմաններն, որոնց համեմատ միայն կարող է զորավոր լինել աղոթքը, այսինքն` հավատք, հույս ու սեր պետք է վառվի նախապես շնորհներ խնդրողի մեջ:

Երրորդ` խնդրողի մեջ հավատք ու հույս վառելու համար պետք է կարդացվեն Սուրբ Գրքից այն ընթերցվածները, որոնք հարմար ու պատշաճ են տվյալ շնորհաբաշխությանը:

Չորրորդ` օրհնությունը պետք է կատարվի եկեղեցու շնորհաբաշխող պաշտոնյայի միջոցով:

Հինգերորդ` օրհնության կարգակատարությունը պետք է արտահայտություն լինի ճշմարիտ հավատքի, հույսի և սիրո:

Այս սկզբունքներով որոշվում է Հայաստանյայց Սուրբ Եկեղեցու յուրաքանչյուր օրհնության կարգի վարդապետական էությունը:

Հայաստանյայց Սուրբ Եկեղեցու աստվածպաշտությունն ունի օրհնության կարգեր իր հավատացյալի կյանքի յուրաքանչյուր աչքի ընկնող և նշանավոր դեպքի համար, որոնք և գտնվում են Մաշտոցում և որոնց գլխավորներն են սուրբ խորհուրդների արարողությունները:

Շնորհաբաշխության միջոցները մասամբ ընդհանուր են բոլոր կարգերի մեջ: Այդ միջոցներն են` նախ Աստծո շնորհների բուն ավանդիչները, այն է` Սուրբ Ավետարանն ու Սուրբ Խաչը և շնորհաբաշխ ձեռքը, և ապա զգալի նյութեր` գինի, ջուր, բաղարջ ու ձեթ:

Սուրբ Ավետարանն ավանդիչ է այն շնորհների, որոնք բխում են Աստծո խոսքի բարձր զորությունից (տե՛ս Արշակ Տեր-Միքելյանի «Քրիստոնեականը» գլ. ԼԶ). Սուրբ Խաչը պարգևում է Քրիստոսի խաչելության խորհրդի շնորհները (տե՛ս գլ. ԻԳ և ԻԴ). Եկեղեցու պաշտոնյայի ձեռքը Սուրբ Հոգու շնորհների ավանդիչ է` ըստ առաքելական հաջորդականության (տե՛ս գլ. ԽԷ): Վերջապես մարդկային երկրավոր կյանքի ամենաանհրաժեշտ նյութեր` գինին իբրև զորացուցիչ, բաղարջն իբրև սննդատու, ջուրն իբրև մաքրող և ձեթն իբրև փտությունից պահող ու լուսավորող նյութեր էապես համապատասխանում են երկրավոր շնորհների խորհուրդներին և ըստ այնմ մարմնապես ազդում («Գինի ուրախ առնէ, իւղ` զուարթ, եւ հաց հաստատէ զսիրտ մարդոյ». Սաղմ. 103:15, Առակ. 27:9, Ժող. 10:19): Գինին ու բաղարջը, խորհրդավորապես դառնալով Քրիստոսի մարմինն ու արյունը, սնուցում են մեզ, ջուրն ի խորհուրդ Քրիստոսի կողից բխած ջրին ծառայում է մկրտության խորհրդի փրկագործության, իսկ ձեթը (Մյուռոն) Սուրբ Հոգու կենդանարար շնորհների իջման խորհուրդն ունի:

Այս բոլոր շնորհավանդները, նյութեղեն և մարդկային ձեռագործ լինելով, իրենց էության նախատպի և բնատպի զորությունն ունենալու համար կարիքն ունեն օրհնության, ըստ որում, Սուրբ Գիրքն օրհնվելով Աստծո խոսքի զորավոր շնորհների ավանդիչն է դառնում, Սուրբ Խաչը, նյութ և պատժական ձև լինելով, օրհնվում և Քրիստոսի խաչելության փրկարար շնորհատուն է լինում, եկեղեցու պաշտոնյան, ձեռնադրությամբ օրհնվելով, Աստծո պաշտոնի մեջ շնորհագործելու իշխանությունն ու զորությունն է ստանում. ջուրը, գինին և բաղարջը, յուրաքանչյուրը իր խորհրդակատարության ընթացքում օրհնվելով, դառնում է Քրիստոսի կողից բխած ջուրը, արյունն ու վերջապես մարմինը: Սակայն բոլոր օրհնությունների մեջ հիմնական և էական նշանակություն ունի Սուրբ Հոգու շնորհաբաշխությունը, որի հատուկ և զգալի պարգևումը լինում է սուրբ մյուռոնով օծմամբ: Ուրեմն սուրբ մյուռոնով օծումն ամեն մի օրհնության հիմքը կամ էությունն է դառնում զգալապես, հետևաբար և հարկ է առաջանում ի վերջո այդ մասին խոսելու:

Սուրբ Հոգու շնորհաբաշխական օծման զգալի տարրն է մյուռոնը կամ այդ հունարեն բառի հայերեն նշանակությամբ` «անուշահոտ յուղը», ինչպես անվանվում էր 5-րդ դարում: Յուղը կամ ձեթն է ընտրված այդ նպատակի համար, քանզի կակղեցուցիչ է, զվարթարար, պարարտացուցիչ, վիրաբույժ (Ես. 1:6, Ղուկ. 10:34), փտելուց պահպանող ու լուսավորող: Յուղը Հին Ուխտում, և առանձնապես պատրաստվելով, ծառայում էր իբրև Սուրբ Հոգու շնորհաբաշխության միջոց թե՛ պաշտոնյաների, թե՛ թագավորների ու մարգարեների օծման (տե՛ս ներքևում «Ձեռնադրություն» բաժնում) և թե՛ մինչև անգամ տաճարի անոթները սրբելու համար, ըստ որում և կոչվում էր «յուղ լուսո», «յուղ օծության» և «սուրբ յուղ»: Սուրբ Մյուռոնը կամ անուշահոտ յուղն ունի իր հանդիսավոր օրհնության կարգը Հայաստանյայց Սուրբ Եկեղեցում: Նրա նյութն է ձիթենու յուղը, որ ըստ կենաց ծառի պտղի նախատպին` Սուրբ Հոգով կենդանացուցիչ պետք է լինի «բարվո և չարի գիտության» ծառի պտղի վայելքով ընկած մարդու համար: Մեկ փայտի պտուղն ապականացուցիչ է դարձել, մյուս փայտինը Քրիստոսի խաչով շնորհված փրկության օծանելիքն է դառնում: Նրա հետ խառնում են գինի, 40 ընտիր ծաղիկների հյութերը, որպիսիք են բալասան տեսակներ` սմբուլ, զաֆրան, երիցուկ, նունուֆար, նարնջի ծաղիկ, մրտի, մուշկ, նարդոս, մատուտակ և այլն (սուրբ մյուռոնի բաղադրատարրերի և դրանց խորհրդաբանական նշանակության մասին տե՛ս «Վասն իւղոյ սուրբ աւծութեան» (հրատ. Հ. Հ. Քյոսեյան), «Էջմիածին», 1991, Թ-Ժ, էջ 79-80 (որի ընդարձակ տարբերակն է` ՄՄ, ձեռ. 2039, թ. 225 աբ), «Զի՞նչ էր իւղն աւծութեան» [Անանուն, Մեկնութիւն Արարածոց], ՄՄ, ձեռ. 4370, թ. 166ա, Ն. Ս. Խանջյան, սրբալույս Մյուռոնի բույսերը, «Էջմիածին», 1996, N0 Թ, էջ 70-89: «Սրբալույս մյուռոն», Սուրբ Էջմիածին, 2001):

Մյուռոնն օրհնում է մեծամեծ նախապատրաստություններից հետո Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը: Օրհնությունը կատարվում է պատշաճավոր սաղմոսերգությամբ, ընթերցվածներով, շարականներով և աղոթքներով

Եվ որովհետև Սուրբ Հոգու շնորհների պարգևումը տնօրինվում է Հոգեգալստից սկսած` ավանդվելով առաքյալների միջոցով, ուստիև օրհնության միջոցին խառնվում է թե՛ հին մյուռոնով, թե՛ կենաց փայտով ու թե՛ սուրբ Լուսավորչի Աջով, քանզի հին մյուռոնն ավանդաբար Հայաստանյայց Սուրբ Եկեղեցու հոգեգալստյան շնորհն է մեզ հասցրել, կենաց փայտն ընկած մարդու կենդանացուցիչ ծառն է նոր դրախտում, իսկ սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի Աջը Հայաստանյայց Սուրբ Եկեղեցու բարեկարգության շնորհաբաշխ ձեռքն է: Ահա այսպես է օրհնվում այն սուրբ մյուռոնն, որի օծմամբ է լինում Սուրբ Հոգու շնորհաբաշխությունը: Սուրբ մյուռոնի օծմամբ է հաստատվում եկեղեցու պաշտոնյան և Սուրբ Հոգու ձեռնադրական շնորհներն ստանում, նրանով է մկրտվողը Սուրբ Հոգու որդեգիրը դառնում և նրանով է Աստծո վերաբերյալ ամենայն տեղ (եկեղեցի) և իր (անոթ, խաչ, Սուրբ Գիրք և այլն) Սուրբ Հոգու շնորհների տակ մտնում և իր սկզբնատպի զորության ավանդիչը դառնում:

 

Բոլոր դաշտերը պարտադիր են։


Ձեր հարցն ուղարկված է

Շնորհակալություն


Ուղարկման ընթացքում խնդիր է առաջացել։

Խնդրում ենք փորձել նորից։